Voeding bij reuma: wat helpt echt?
Deze blog is geschreven voor een samenwerking met ReumaZorg Nederland.
Veel mensen vragen zich af of wat ze eten invloed heeft op hun reumaklachten. Misschien heb je zelf ook wel eens gezocht naar antwoorden. Kan voeding helpen bij pijn en vermoeidheid? Moet je bepaalde producten vermijden? Is een ontstekingsremmend dieet nodig? Als je online zoekt, kom je veel verschillende adviezen tegen. Van volledig plantaardig eten tot het vermijden van gluten of zuivel. Dat kan behoorlijk verwarrend zijn.
In deze blog legt ik uit waarom voeding zo belangrijk is bij reuma, wat de wetenschap hierover zegt en – misschien wel het belangrijkste – hoe je stap voor stap gezonde voedingskeuzes kunt maken die passen bij jouw lichaam en jouw leven met reuma.
Waarom is voeding zo belangrijk als je reuma hebt?
Er bestaan meer dan honderd verschillende vormen van reuma, maar wat veel mensen met reuma gemeen hebben, is dat hun lichaam dagelijks extra wordt belast. Pijn, stijfheid, vermoeidheid en minder goed kunnen bewegen kosten veel energie. Daarom is het belangrijk om je lichaam goed te ondersteunen met voldoende én voedzame voeding.
Je lichaam heeft namelijk iedere dag bouwstoffen nodig om:
Energie te leveren;
Spieren sterk te houden;
Te herstellen na inspanning;
Je weerstand goed te laten werken;
Je lichaam zo goed mogelijk te laten functioneren.
Wanneer je pijn hebt of erg moe bent, is het logisch dat gezond eten soms lastiger wordt. Toch heeft je lichaam juist dan goede voeding nodig.
Wat zegt de wetenschap over voeding bij reuma?
Er bestaat geen dieet of voedingspatroon dat reuma geneest. Voeding vervangt ook geen medicatie of medische behandeling. Wel laat onderzoek zien dat een gezond voedingspatroon invloed kan hebben op verschillende factoren die belangrijk zijn bij reuma en de mate van pijn, ontsteking en vermoeidheid die iemand ervaart.
Veel onderzoek naar voeding is gedaan bij mensen met ontstekingsreuma, zoals reumatoïde artritis. Hierbij wordt vooral gekeken naar voedingspatronen die rijk zijn aan o.a. plantaardige producten en gezonde vetten.
Een gezond voedingspatroon hangt onder andere samen met:
Een betere algemene gezondheid;
Behoud van spiermassa;
Een gezond gewicht;
Meer energie;
Een betere kwaliteit van leven;
Mogelijk een gunstige invloed op ontstekingsprocessen.
De grootste winst zit niet in één speciaal voedingsmiddel, maar in wat je dagelijks eet. Je totale voedingspatroon is veel belangrijker dan een los product of supplement.
Het mediterrane dieet en reuma
Een voedingspatroon waar veel onderzoek naar is gedaan, is het mediterrane dieet. Dit voedingspatroon is gebaseerd op de manier van eten rondom de Middellandse Zee en bestaat vooral uit veel groenten en fruit, volkoren producten, peulvruchten, noten en zaden, olijfolie, vis en weinig sterk bewerkte producten.
Onderzoek laat zien dat een mediterraan voedingspatroon mogelijk een gunstig effect kan hebben op ontstekingswaarden en ziekteactiviteit bij mensen met ontstekingsreuma. Een belangrijke reden hiervoor is dat deze voeding rijk is aan vezels, antioxidanten en gezonde vetten. Deze stoffen ondersteunen verschillende processen in het lichaam.
Het gaat hierbij niet om een streng dieet, maar om een manier van eten waarbij de basis bestaat uit voedzame producten.
Plantaardige voeding en reuma: moet je volledig plantaardig eten?
Ook naar plantaardige voedingspatronen wordt veel onderzoek gedaan. Een voedingspatroon met veel plantaardige producten levert veel vezels, vitamines, mineralen en andere stoffen die belangrijk zijn voor je gezondheid. Denk aan: groenten, fruit, peulvruchten, volkorenproducten, noten en zaden.
Sommige onderzoeken laten zien dat een meer plantaardig voedingspatroon mogelijk kan bijdragen aan verbeteringen in ontstekingswaarden en klachten bij mensen met ontstekingsreuma.
Maar betekent dit dat je volledig plantaardig moet eten als je reuma hebt? Nee. Ook een voedingspatroon waarin ruimte is voor bijvoorbeeld vis, eieren, zuivel of af en toe vlees kan gezond zijn. De overeenkomst tussen een mediterraan en een meer plantaardig voedingspatroon is vooral de basis: veel onbewerkte plantaardige producten en weinig sterk bewerkte voeding.
Dat is voor veel mensen ook een haalbare manier om hun lichaam te ondersteunen.
Je lichaam heeft voldoende energie nodig
Een belangrijk onderwerp waar minder vaak over wordt gesproken, is genoeg eten. Veel mensen met reuma zijn moe. Koken kost soms veel energie en daarom eten mensen soms te weinig. Andere mensen proberen af te vallen en eten daardoor voor een lange tijd minder dan hun lichaam nodig heeft.
Maar je lichaam heeft brandstof nodig. Zeker als je lichaam dagelijks te maken heeft met pijn, ontstekingen, vermoeidheid of herstel. Je lichaam gebruikt energie voor:
Dagelijkse activiteiten
Bewegen
Het onderhouden van spieren
Herstel
Alle processen die nodig zijn om gezond te blijven
Wanneer je langere tijd minder energie binnenkrijgt dan je verbruikt, kan dit leiden tot meer vermoeidheid, verlies van spiermassa en minder belastbaarheid. Daarom blijft ook bij reuma een belangrijke basisregel gelden: Energie die je binnenkrijgt en energie die je verbruikt moeten met elkaar in balans zijn.
Dit betekent niet dat iedereen even veel moet eten of dat afvallen nooit verstandig is. Het betekent vooral dat je lichaam voldoende voeding nodig heeft om goed te kunnen functioneren. Hoeveel dat is, verschilt per persoon.
Vergeet eiwitten niet
Naast voldoende energie zijn ook eiwitten belangrijk. Eiwitten zijn de bouwstoffen van je lichaam. Ze helpen bij het behouden en herstellen van spieren. Dat is extra belangrijk als je reuma hebt, omdat sterke spieren helpen om je lichaam te ondersteunen en actief te blijven. Dit verhoogt je belastbaarheid.
Eiwitrijke producten zijn bijvoorbeeld: kwark en yoghurt, eieren, vis, kip of ander onbewerkt vlees, peulvruchten, tofu, tempeh, noten en zaden. Door eiwitten verspreid over de dag te eten, geef je je lichaam meerdere momenten om deze bouwstoffen te gebruiken.
“Ik let hier nog niet op, moet ik dan alles veranderen wat ik eet?”
Dit is een vraag die veel mensen hebben. Het antwoord is: nee. Gezonder en meer ‘reumaproof’ eten betekent niet dat je alles in één keer moet veranderen. Je hoeft ook niet al het lekkere eten te laten staan. Ga dan ook niet zomaar hele voedingsgroepen schrappen, want dan kun je belangrijke voedingsstoffen missen.
Kijk naar de basis: ga voor een gezond en gevarieerd volwaardig voedingspatroon, maak stap voor stap aanpassingen en ga voor balans. Let ook op hoe je je voelt wanneer je iets aanpast. Heb je meer energie? Voel je verschil in je klachten? Houd dit een tijdje bij. Zo ontdek je steeds beter wat bij jou past.
Juist bij reuma is het belangrijk dat voeding haalbaar blijft. Een voedingspatroon dat je een paar weken volhoudt, helpt minder dan kleine veranderingen die onderdeel worden van je dagelijks leven.
Begin bijvoorbeeld met:
Meer groenten toevoegen aan je maaltijden
Vaker kiezen voor volkorenproducten
Regelmatig peulvruchten eten
Meer gezonde vetten gebruiken
Voldoende eiwitten eten
Minder vaak sterk bewerkte producten kiezen
Kleine stappen maken groot verschil op de lange termijn. In mijn voedingsprogramma leren deelnemers dan ook stap voor stap wat ‘reumaproof eten’ is zoals ik dat altijd noem, wat ze zelf kunnen verbeteren en welke voeding het beste bij hun situatie past. Heb je vragen over voedingsstoffen of het wisselen van dieet? Vraag het na bij je arts of zorgverlener.
Mijn ervaring met voeding
Toen ik zelf de diagnose reumatoïde artritis kreeg, keek ik ook naar mijn voeding. Ik ontdekte dat het niet draait om een perfect dieet en dat wat werkt voor iedereen anders kan zijn. Voor mij zit de grootste winst in de basis: voldoende eten, genoeg eiwitten, veel groenten, gezonde vetten en vooral zo veel mogelijk onbewerkte producten.
Ik eet daarbij zowel plantaardige producten als vlees, vis en zuivel. Er is voor mij geen sprake van een streng dieet of verboden voedingsmiddelen. Juist de balans en het voedingspatroon dat ik op lange termijn kan volhouden, vind ik belangrijk.
Voeding heeft mijn reuma niet genezen. Dat verwacht ik ook niet, want dat kan niet. Maar ik ervaar wel dat goede voeding mijn lichaam ondersteunt en mij helpt om zo sterk en fit mogelijk te blijven. Ik voel mij hierdoor dagelijks fitter en merk dat ik goed herstel na het sporten en bewegen.
Wil jij samen aan de slag met je voeding? Neem dan hier contact op.
Opmerkingen